بررسی حجاب در قرآن | قسمت 4

به نام خداوند مهربانم

با سپاس عمیق از خداوند مهربان برای نوری که در دل ما روشن کرده، و با تشکر از استاد عزیزم عباس‌منش که واسطه‌ای برای دریافت این هدایت‌ها بوده است، می‌خواهم در این کامنت، نگاهی از زاویه‌ی درک و دریافت خودم به بخش دیگری از بررسی آیات مرتبط با ریشه «ز ی ن» در قرآن ارائه بدهم.

در این بخش، ما با بررسی آیات بیشتری که کلمه “زینت” در آن‌ها آمده، گام‌به‌گام به درکی نزدیک‌تر از مفهوم زینت از نگاه خداوند می‌رسیم؛ درکی که از جمع‌بندی این کلیدها حاصل می‌شود و به ما کمک می‌کند فکر خداوند درباره زینت را بهتر بخوانیم و درک کنیم.

از جمله نکات قابل توجه این قسمت، اشاره‌ی قرآن در سوره یونس، آیه 12 است که صراحتاً می‌گوید:

«چون آسیبی به انسان برسد، در حال‌های مختلف (خوابیده، نشسته یا ایستاده) ما را می‌خواند؛ اما وقتی گرفتاری‌اش را برطرف می‌کنیم، آن‌گونه می‌رود که انگار هرگز ما را برای رفع مشکلش نخوانده بود!»

و بعد در ادامه می‌فرماید:

«بدین‌گونه کردار مسرفان در نظرشان زینت داده شده است.»

از نگاه من، این آیه اسراف را نه به معنای زیاد خرج کردن یا مصرف کردن، بلکه به معنای ناسپاسی و بی‌معرفتی نسبت به الطاف خداوند معرفی می‌کند. یعنی وقتی آدمی در سختی‌ها، عاجزانه از خداوند کمک می‌خواهد، اما بعد از رفع مشکل، آن‌چنان خودش را منبع حل مسئله می‌داند که انگار نه انگار از خدا کمک گرفته، این یعنی گرفتار شدن در اسرافِ معنوی. و این نوع رفتار، به گفته‌ی خداوند، در چشم این افراد زینت یافته است!

این نگاه، برای من تکان‌دهنده و بیدارکننده بود. اینکه زینت همیشه هم مثبت نیست؛ بلکه گاهی می‌تواند شکل‌گیری یک رفتار مخرب و ناسپاسانه را در ذهن انسان، “خوب و مطلوب” جلوه دهد.

در ادامه، آیه‌ی 60 از سوره نور، دریچه‌ای دیگر از معنای زینت را باز می‌کند. این آیه می‌گوید:

«زنان سالخورده‌ای که دیگر امیدی به ازدواج ندارند، اگر زینت‌نمایی نکنند، گناهی بر آنان نیست که لباس خود را واگذارند…»

از نظر من، دو نکته مهم در این آیه وجود دارد:

مفهوم «جُناح» که در قرآن معادل “گناه یا بار منفی” است و 25 بار به‌کار رفته، همیشه نگاهی منفی به همراه دارد. این نشان می‌دهد که قرآن با احساس گناه به سبک رایج بین مردم، هم‌راستا نیست؛ بلکه نگاهش به انتخاب انسان بر پایه‌ی آگاهی است، نه سرزنش.

این آیه، تفکیکی روشن بین زینت و اندام یا موی زنان قائل شده. یعنی زینت، چیزی فراتر از ظاهر فیزیکی است و بیشتر به چیزی درونی، رفتاری یا شاید آگاهانه برمی‌گردد.

در مجموع، این قسمت از آیات، دیدگاه مرا نسبت به مفهوم زینت بسیار عمیق‌تر کرد. از نظر من، زینت یعنی هر چیزی که در چشم و دل ما زیبا جلوه داده می‌شود؛ حال می‌تواند رفتار ناشی از ناسپاسی باشد یا انتخابی آگاهانه برای زیباسازی ظاهر.

و ما فقط زمانی می‌توانیم درک صحیحی از این مفهوم پیدا کنیم که تمام آیات دارای ریشه ز ی ن را کنار هم بچینیم و از آن‌ها تصویری جامع بسازیم.

سپاسگزارم که این فرصت را داری تا این آگاهی‌ها را مرور کنیم استاد عزیزم.

با عشق،

یاحق